પંચક એટલે શું?
ચંદ્ર કુંભ અને મીન રાશિમાં હોય તે સમયને પંચક કહે છે. આ સમયે ચંદ્ર છેલ્લા પાંચ નક્ષત્રોમાંથી પસાર થાય છે, એટલે તેનું નામ પંચક (પાંચ) પડ્યું. પંચક દર મહિને લગભગ સાડા ચાર દિવસ રહે છે.
છેલ્લે સુધાર્યું:
પંચકના પાંચ નક્ષત્ર
- ધનિષ્ઠા (પાછલો અડધો ભાગ)
- શતભિષા
- પૂર્વા ભાદ્રપદ
- ઉત્તરા ભાદ્રપદ
- રેવતી
આવનારા પંચક
નીચેના સમય ભારતીય સમય (IST) પ્રમાણે છે. પંચક આખી દુનિયામાં એક જ ક્ષણે શરૂ અને પૂરું થાય છે; વિદેશના શહેરોમાં તમારા સ્થાનિક સમય માટે તમારા શહેરનું પાનું જુઓ.
| શરૂ | પૂરું | સમય |
|---|---|---|
| મંગળવાર 17 નવેમ્બર 2026, બપોરે 3:30 | રવિવાર 22 નવેમ્બર 2026, સવારે 5:55 | 4.6 દિવસ |
| સોમવાર 14 ડિસેમ્બર 2026, રાત્રે 10:36 | શનિવાર 19 ડિસેમ્બર 2026, બપોરે 3:58 | 4.7 દિવસ |
| સોમવાર 11 જાન્યુઆરી 2027, સવારે 4:35 | શુક્રવાર 15 જાન્યુઆરી 2027, રાત્રે 11:51 | 4.8 દિવસ |
| રવિવાર 7 ફેબ્રુઆરી 2027, સવારે 10:36 | શુક્રવાર 12 ફેબ્રુઆરી 2027, સવારે 5:42 | 4.8 દિવસ |
| શનિવાર 6 માર્ચ 2027, સાંજે 5:34 | ગુરુવાર 11 માર્ચ 2027, સવારે 11:20 | 4.7 દિવસ |
| શનિવાર 3 એપ્રિલ 2027, રાત્રે 1:33 | બુધવાર 7 એપ્રિલ 2027, સાંજે 6:25 | 4.7 દિવસ |
| શુક્રવાર 30 એપ્રિલ 2027, સવારે 9:54 | બુધવાર 5 મે 2027, રાત્રે 3:15 | 4.7 દિવસ |
| ગુરુવાર 27 મે 2027, સાંજે 5:49 | મંગળવાર 1 જૂન 2027, બપોરે 12:50 | 4.8 દિવસ |
| ગુરુવાર 24 જૂન 2027, રાત્રે 12:51 | સોમવાર 28 જૂન 2027, રાત્રે 9:48 | 4.9 દિવસ |
| બુધવાર 21 જુલાઈ 2027, સવારે 7:04 | સોમવાર 26 જુલાઈ 2027, સવારે 5:14 | 4.9 દિવસ |
| મંગળવાર 17 ઑગસ્ટ 2027, બપોરે 1:04 | રવિવાર 22 ઑગસ્ટ 2027, સવારે 11:11 | 4.9 દિવસ |
| સોમવાર 13 સપ્ટેમ્બર 2027, સાંજે 7:34 | શનિવાર 18 સપ્ટેમ્બર 2027, સાંજે 4:47 | 4.9 દિવસ |
| સોમવાર 11 ઑક્ટોબર 2027, રાત્રે 2:55 | શુક્રવાર 15 ઑક્ટોબર 2027, રાત્રે 11:29 | 4.9 દિવસ |
પરંપરા મુજબ પંચકમાં શું ટાળવામાં આવે છે
ઘણા પરિવારો પંચક દરમિયાન નીચેના કામ ટાળે છે. આ માન્યતાઓ પ્રદેશ અને પરિવાર પ્રમાણે જુદી હોઈ શકે:
- દક્ષિણ દિશાની મુસાફરી
- ઘરની છત ભરવી અથવા નવું બાંધકામ શરૂ કરવું
- લાકડું કે ઘાસ ભેગું કરવું
- નવો ખાટલો કે પલંગ બનાવવો
પંચક દરમિયાન કોઈનું અવસાન થાય તો અંતિમ ક્રિયામાં કેટલીક ખાસ વિધિ કરવાની પરંપરા છે. આ માટે ગોરમહારાજની સલાહ લેવી.
વાર પ્રમાણે પંચકના નામ
પંચક કયા વારે શરૂ થાય તે પ્રમાણે પરંપરામાં તેના અલગ નામ છે:
| શરૂ થવાનો વાર | નામ |
|---|---|
| રવિવાર | રોગ પંચક |
| સોમવાર | રાજ પંચક |
| મંગળવાર | અગ્નિ પંચક |
| શુક્રવાર | ચોર પંચક |
| શનિવાર | મૃત્યુ પંચક |
બુધવાર અને ગુરુવારે શરૂ થતા પંચકને ઓછું કષ્ટદાયક માનવામાં આવે છે.
અમે પંચક કેવી રીતે કાઢીએ છીએ
ચંદ્રની નિરયન (સાયન નહીં) સ્થિતિ લાહિરી અયનાંશથી કાઢીએ છીએ. ચંદ્ર 300 અંશ (કુંભ રાશિની શરૂઆત) પર પહોંચે ત્યારે પંચક શરૂ થાય અને 360 અંશ (મીન રાશિનો અંત) પર પૂરું થાય. વીંછુડો પણ આ જ રીતે ગણાય છે.
વારંવાર પૂછાતા પ્રશ્નો
પંચક કેટલા દિવસનું હોય?
લગભગ સાડા ચાર દિવસ. ચંદ્રની ગતિ પ્રમાણે તે ચાર થી પાંચ દિવસ વચ્ચે રહે છે.
પંચકમાં શુભ કામ થઈ શકે?
પંચક દરેક કામ માટે નિષેધ નથી. પરંપરામાં ઉપર લખેલા ખાસ કામ ટાળવામાં આવે છે. લગ્ન જેવા પ્રસંગ માટે ગોરમહારાજની સલાહ લેવી.